Czy turystyka w województwie śląskim jest wrażliwa na zmiany klimatu?
Bez wątpienia województwo śląskie jest regionem posiadającym zróżnicowane zasoby i potencjały turystyczne, które sprawiają, że oferta turystyczna jest bardzo bogata i urozmaicona. Województwo odwiedza ponad 2 miliony turystów w ciągu roku. Rozwój usług turystycznych jest wielokierunkowy i obejmuje m.in. obszary turystyki rekreacyjnej, aktywnej, specjalistycznej, biznesowej, uzdrowiskowej, kulturowej, przyrodniczej. Województwo śląskie wyróżnia się również pod względem liczby i skali organizowanych imprez kulturalnych. Dużym atutem są obszary, które zostały wyróżnione ze względu na atrakcyjność i otrzymały tytuł Polskiej Marki Turystycznej: Beskidy, Śląsk Cieszyński, Jura Krakowsko-Częstochowska i Kraina Górnej Odry[1]. Ma to ogromne znaczenie w ich rozwoju, promowaniu i budowaniu marki regionu. Jednocześnie są to obszary, które są w szczególny sposób wrażliwe na zmiany klimatu.
Warunki klimatyczne są jednym z głównych czynników determinujących turystykę, także w województwie.
Klimat decyduje o przydatności terenu dla lokalizacji działalności turystycznych, warunkuje zakres usług turystycznych, kształtuje sezonowość popytu turystycznego oraz ma istotny wpływ na koszty związane z zagospodarowaniem i infrastrukturą turystyczną. W analizach IOŚ-PIB i w pracach warsztatowych, które odbyły się z przedstawicielami samorządów lokalnych w ramach prac nad Regionalnym Planem Adaptacji dla Województwa Śląskiego problem wrażliwości turystyki na zmiany klimatu wybrzmiał wyraźnie.
Zmiany klimatu i ekstremalne zjawiska pogodowe wywołują negatywne zmiany w zasobach turystycznych regionów, funkcjonowaniu usług turystycznych i mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia turystów.
Atrakcyjne zasoby przyrodnicze województwa śląskiego to rzeki oraz zbiorniki wodne, a ich walory turystyczne mogą być obniżane przez coraz częściej występujące i dłuższe susze. Susza może być przyczyną obniżania się przepływów w rzekach, wypłycania zbiorników, co przyczyni się również do wzrostu zanieczyszczenia tych wód.
Ogromnym problemem dla turystyki jest prognozowane skrócenie czasu zalegania i grubości pokrywy śnieżnej.
W subregionie południowym wieloletnia liczba dni z pokrywą śnieżną wynosi blisko 64 dni. Najdłużej pokrywa śnieżna utrzymywała się przez 130 dni w sezonie zimowym 1995/1996. Najkrócej pokrywa śnieżna zalegała w sezonie 2013/2014 – 15 dni.
Wyraźna jest tendencja spadkowa długości zalegania pokrywy śnieżnej zarówno, gdy patrzymy na dane historyczne, jak i analizujemy scenariusze klimatyczne na kolejne dekady. Te zmiany będą miały poważne konsekwencje gospodarcze i ekonomiczne dla gmin – ośrodków turystyki zimowej, ale także dla całego województwa śląskiego.
Rys. 1. Liczba dni z pokrywą śnieżną, Bielsko-Biała
Te długofalowe skutki zmian klimatu mogą spowodować pogorszenie się warunków do rekreacji i turystyki i będą wpływały na ofertę turystyczną gmin.
W sektorze turystyki wielkie znaczenie ma występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych, które stanowią poważne zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców i turystów, szczególnie w sezonie letnim. Coraz częściej występujące fale upałów, nawalne deszcze, burze i huraganowy wiatr – to zjawiska, które bezpośrednio wpływają na uprawianie turystyki. Województwo śląskie przoduje w Polsce, jeśli chodzi o imprezy masowe. Wiele z nich odbywa się w plenerze. Region odwiedzają także liczni pielgrzymi oraz kuracjusze, którzy są grupą szczególnie wrażliwą na warunki z ekstremalną temperaturą.
Rys. 2. Uczestnicy imprez masowych (GUS 2023)
Samorządy lokalne województwa śląskiego będą musiały poszukiwać nowych rozwiązań – zmian w ofercie turystycznej, ale także w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa turystom. Wsparciem w tych działaniach przystosowujących turystykę do zmian klimatu w regionie będzie Regionalny Plan Adaptacji do zmian klimatu, nad którym wspólnie z ekspertami IOŚ-PIB pracują samorządy lokalne.
Aby dowiedzieć się więcej o Regionalnym Planie Adaptacji, zachęcamy do śledzenia strony https://powietrze.slaskie.pl/
