Czy turystyka w województwie śląskim jest wrażliwa na zmiany klimatu?
Bez wątpienia województwo śląskie jest regionem posiadającym zróżnicowane zasoby i potencjały turystyczne, które sprawiają, że oferta turystyczna jest bardzo bogata i urozmaicona. Województwo odwiedza ponad 2 miliony turystów w ciągu roku. Rozwój usług turystycznych jest wielokierunkowy i obejmuje m.in. obszary turystyki rekreacyjnej, aktywnej, specjalistycznej, biznesowej, uzdrowiskowej, kulturowej, przyrodniczej. Województwo śląskie wyróżnia się również pod względem liczby i skali organizowanych imprez kulturalnych. Dużym atutem są obszary, które zostały wyróżnione ze względu na atrakcyjność i otrzymały tytuł Polskiej Marki Turystycznej: Beskidy, Śląsk Cieszyński, Jura Krakowsko-Częstochowska i Kraina Górnej Odry[1]. Ma to ogromne znaczenie w ich rozwoju, promowaniu i budowaniu marki regionu. Jednocześnie są to obszary, które są w szczególny sposób wrażliwe na zmiany klimatu.
Warunki klimatyczne są jednym z głównych czynników determinujących turystykę, także w województwie.
Klimat decyduje o przydatności terenu dla lokalizacji działalności turystycznych, warunkuje zakres usług turystycznych, kształtuje sezonowość popytu turystycznego oraz ma istotny wpływ na koszty związane z zagospodarowaniem i infrastrukturą turystyczną. W analizach IOŚ-PIB i w pracach warsztatowych, które odbyły się z przedstawicielami samorządów lokalnych w ramach prac nad Regionalnym Planem Adaptacji dla Województwa Śląskiego problem wrażliwości turystyki na zmiany klimatu wybrzmiał wyraźnie.
Zmiany klimatu i ekstremalne zjawiska pogodowe wywołują negatywne zmiany w zasobach turystycznych regionów, funkcjonowaniu usług turystycznych i mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia turystów.
Atrakcyjne zasoby przyrodnicze województwa śląskiego to rzeki oraz zbiorniki wodne, a ich walory turystyczne mogą być obniżane przez coraz częściej występujące i dłuższe susze. Susza może być przyczyną obniżania się przepływów w rzekach, wypłycania zbiorników, co przyczyni się również do wzrostu zanieczyszczenia tych wód.
Ogromnym problemem dla turystyki jest prognozowane skrócenie czasu zalegania i grubości pokrywy śnieżnej.
W subregionie południowym wieloletnia liczba dni z pokrywą śnieżną wynosi blisko 64 dni. Najdłużej pokrywa śnieżna utrzymywała się przez 130 dni w sezonie zimowym 1995/1996. Najkrócej pokrywa śnieżna zalegała w sezonie 2013/2014 – 15 dni.
Wyraźna jest tendencja spadkowa długości zalegania pokrywy śnieżnej zarówno, gdy patrzymy na dane historyczne, jak i analizujemy scenariusze klimatyczne na kolejne dekady. Te zmiany będą miały poważne konsekwencje gospodarcze i ekonomiczne dla gmin – ośrodków turystyki zimowej, ale także dla całego województwa śląskiego.
Rys. 1. Liczba dni z pokrywą śnieżną, Bielsko-Biała
Te długofalowe skutki zmian klimatu mogą spowodować pogorszenie się warunków do rekreacji i turystyki i będą wpływały na ofertę turystyczną gmin.
W sektorze turystyki wielkie znaczenie ma występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych, które stanowią poważne zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców i turystów, szczególnie w sezonie letnim. Coraz częściej występujące fale upałów, nawalne deszcze, burze i huraganowy wiatr – to zjawiska, które bezpośrednio wpływają na uprawianie turystyki. Województwo śląskie przoduje w Polsce, jeśli chodzi o imprezy masowe. Wiele z nich odbywa się w plenerze. Region odwiedzają także liczni pielgrzymi oraz kuracjusze, którzy są grupą szczególnie wrażliwą na warunki z ekstremalną temperaturą.
Rys. 2. Uczestnicy imprez masowych (GUS 2023)
Samorządy lokalne województwa śląskiego będą musiały poszukiwać nowych rozwiązań – zmian w ofercie turystycznej, ale także w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa turystom. Wsparciem w tych działaniach przystosowujących turystykę do zmian klimatu w regionie będzie Regionalny Plan Adaptacji do zmian klimatu, nad którym wspólnie z ekspertami IOŚ-PIB pracują samorządy lokalne.
Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego opracowuje Regionalny Plan Adaptacji do zmian klimatu, w którym przeprowadzona będzie diagnoza dot. skutków zmian klimatu dla Województwa. Jest to pierwsze opracowanie tego typu na poziomie regionalnym w Polsce. W Planie tym znajdą się działania, które pomogą miastom i gminom naszego województwa w radzeniu sobie ze skutkami zmian klimatu.
W ramach opracowania Regionalnego Planu Adaptacji do zmian klimatu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego uruchomi proces szerokiej partycypacji społecznej, który będzie miał na celu włączenie jak największej liczby interesariuszy, instytucji oraz grup społecznych. Działania te będą realizowane między innymi poprzez warsztaty oraz spotkania prowadzone w formie stacjonarnej we wszystkich czterech subregionach województwa, a także m.in. spotkania on-line czy ankietyzację.
Aby dowiedzieć się więcej o Regionalnym Planie Adaptacji, zachęcamy do śledzenia strony https://powietrze.slaskie.pl/, gdzie będą publikowane wyniki kolejnych prac nad dokumentem.
.