Błękitno-zielona infrastruktura w województwie śląskim
Województwo śląskie, jedno z najbardziej uprzemysłowionych regionów Polski, z sukcesem realizuje kolejne innowacyjne projekty na rzecz adaptacji do zmian klimatu i poprawy jakości życia mieszkańców. W ostatnich latach, dzięki współpracy władz wojewódzkich, instytucji naukowych i organizacji pozarządowych, zrealizowano liczne inicjatywy ekologiczne, które znacząco przekształcają przestrzeń publiczną. Działania te nie tylko poprawiają klimat lokalny obszarów miejskich, lecz także promują zrównoważony rozwój, podnosząc jednocześnie atrakcyjność i funkcjonalność miejsc użyteczności publicznej.
Inwestycje oparte na przyrodzie – przyszłość śląskich miast
W ramach programu LIFE Archiclima, który skupia się na rozwiązaniach infrastrukturalnych opartych na przyrodzie, powstał m.in. projekt wdrożenia rozwiązania NBS (ang. nature-based solutions) na terenie Lotniska w Pyrzowicach. Dzięki tej inicjatywie południowa część portu lotniczego została przekształcona w przestrzeń sprzyjającą różnorodności biologicznej i komfortowi użytkowników. Zrealizowano tam m.in. system ośmiu ogrodów deszczowych zbierający wody opadowe z płyty parkingu oraz liczne nasadzenia drzew i krzewów. Pojawiły się również zielone przystanki, ściany i pergole, które mają na celu ograniczenie efektu miejskiej wyspy ciepła, retencję wody oraz poprawę jakości powietrza. Co istotne, do zastosowanych rozwiązań przyrodniczych dobrano gatunki rodzime, dostosowane do specyfiki lokalnego siedliska, takie jak klon polny, olsza szara, wierzby czy leszczyny. Zasadzono ponad trzy tysiące bylin oraz ponad tysiąc metrów kwadratowych pnączy zacieniających przestrzeń zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz budynku w strefie kawiarnianej. Dodatkowo w ramach prac, usunięto około tysiąca metrów kwadratowych nagrzewającego się asfaltu i zastąpiono go zielenią. Trawniki, które dotychczas były intensywnie koszone, przekształcono w łąki kwietne, co sprzyja lokalnym zapylaczom i redukuje koszty utrzymania.
To pionierska inwestycja harmonijnie łączy estetykę, ekologię i funkcjonalność, stając się wzorem dla podobnych projektów infrastrukturalnych w całym kraju. Nie jest to jednak jedyne błękitno-zielone przedsięwzięcie w ramach adaptacji obiektów związanych z transportem w województwie.
Dworzec kolejowy w Wodzisławiu Śląskim – ekologia i nowoczesność
Przebudowa i rozbudowa budynku Dworca Kolejowego w Wodzisławiu Śląskim stanowi doskonały przykład integracji estetyki, funkcjonalności i ochrony środowiska.
To, co wyróżnia dworzec stolicy powiatu wodzisławskiego to elewacja pokryta ogrodem wertykalnym na zewnątrz, jak i wewnątrz budynku. Zielona ściana zajmuje powierzchnię aż 80m2, stając się siedliskiem dla lokalnej fauny i flory – ptaki budują tam gniazda, wyrastają lokalne gatunki roślin i można tam znaleźć grzyby, takie jak maślaki.
Efekt? Modernizacja, którą zrealizowano w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, została doceniona nie tylko przez lokalną społeczność. Dworzec w nowej odsłonie zajął II miejsce w kategorii „Nagroda Publiczności” w organizowanym przez fundację PKP i ProKolej konkursie „Dworzec Roku 2020”. Dodatkowo modernizacja została wyróżniona w kategorii „Dziedzictwo Kulturowe Regionu” w XI edycji konkursu promocji województwa śląskiego „Marka – Śląskie”.
Walka z efektem wysp ciepła i innymi wyzwaniami środowiskowymi
Zielone inwestycje, takie jak te w Pyrzowicach i Wodzisławiu Śląskim, są odpowiedzią na specyficzne wyzwania klimatyczne, z którymi boryka się województwo. Jednym z głównych problemów jest tzw. efekt miejskiej wyspy ciepła – zjawisko polegające na tym, że w obszarach silnie zurbanizowanych temperatura jest wyższa niż na terenach na otwartych terenach w ich otoczeniu. Zastosowanie zielonych dachów, ścian i pergoli, a także łąk kwietnych i terenów zieleni, pozwala na naturalne zatrzymanie wody w glebie i roślinności oraz chłodzenie przestrzeni. Dzięki temu projekty takie jak błękitno-zielone inwestycje przyczyniają się do poprawy komfortu życia mieszkańców, przeciwdziałają stresowi cieplnemu oraz zmniejszają ryzyko lokalnych susz.
Mają one nie tylko wartość ekologiczną, ale również edukacyjną, ponieważ promują postawy proekologiczne i zwiększają świadomość społeczną w zakresie ochrony środowiska. Realizacja tego typu inwestycji służy również jako modelowy przykład dla innych regionów Polski, pokazując, że zrównoważony rozwój może być osiągnięty poprzez innowacyjne podejście do projektowania przestrzeni publicznych.
Przyszłość zielonej infrastruktury na Śląsku
Przykłady zielonych inwestycji w województwie śląskim potwierdzają, że region zmierza w stronę bardziej ekologicznej przyszłości. Lotnisko w Pyrzowicach i dworzec w Wodzisławiu Śląskim są dowodami na to, że odpowiednio zaplanowane projekty mogą skutecznie łączyć funkcjonalność infrastruktury z troską o środowisko. Dzięki wspólnym wysiłkom władz, instytucji naukowych, organizacji pozarządowych oraz sektora prywatnego, województwo śląskie ma szansę stać się liderem w zakresie zielonej infrastruktury, poprawiając jakość życia mieszkańców i przyczyniając się do walki z globalnymi wyzwaniami klimatycznymi.
Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego opracowuje Regionalny Plan Adaptacji do zmian klimatu, w którym przeprowadzona będzie diagnoza dot. skutków zmian klimatu dla Województwa. Jest to pierwsze opracowanie tego typu na poziomie regionalnym w Polsce. W Planie tym znajdą się działania, które pomogą miastom i gminom naszego województwa w radzeniu sobie ze skutkami zmian klimatu. Zgodnie z założeniami, gotowy dokument ma zostać opracowany do września 2025 r.
W ramach opracowania Regionalnego Planu Adaptacji do zmian klimatu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego uruchomi proces szerokiej partycypacji społecznej, który będzie miał na celu włączenie jak największej liczby interesariuszy, instytucji oraz grup społecznych. Działania te będą realizowane między innymi poprzez warsztaty oraz spotkania prowadzone w formie stacjonarnej we wszystkich czterech subregionach województwa, a także m.in. spotkania on-line czy ankietyzację.
Aby dowiedzieć się więcej o Regionalnym Planie Adaptacji, zachęcamy do śledzenia strony https://powietrze.slaskie.pl/, gdzie będą publikowane wyniki kolejnych prac nad dokumentem.